Ay
1,28ışık-saniyesi
Apollo astronotları bu yolu üç günde aldı.
Samanyolu'nun merkezi · Sagittarius A* · 26.670 ışık yılı
Işığın bile geri dönemediği sınıra doğru bir yolculuk. Önce evden başlıyoruz.
01Soluk mavi nokta
Bildiğimiz her şeyin tek adresi.
14 Şubat 1990'da Voyager 1, altı milyar kilometre öteden kamerasını son bir kez geriye çevirdi. Dünya o karede bir pikselden bile küçüktü. Tanıdığın herkes, okuduğun her kitap, yaşanmış her hikâye o noktanın içinde.
Gece tarafındaki ışıklar bizim şehirlerimiz. Uzaydan bakınca insanlığın imzası bu kadar.
Ay her yıl 3,8 santimetre uzaklaşıyor. Gökyüzündeki en sadık yoldaşımız bile yavaşça veda ediyor.
02Yıldızımız
Sıradan bir yıldız. Bizim için tek yıldız.
Çekirdeğinde her saniye yaklaşık 600 milyon ton hidrojen helyuma dönüşüyor. Bugün yüzüne değen ışık, çekirdekten çıkıp yüzeye varana kadar on binlerce yıl plazmanın içinde savruldu. Yüzeyden sana ulaşması ise yalnızca 8 dakika 20 saniye sürdü.
Yanındaki minik nokta Dünya. Ölçek gerçek.
Güneş'in içine yaklaşık 1,3 milyon Dünya sığar. Yine de galaksideki yıldızların çoğundan büyük değil, ortalamanın biraz üstünde.
03Halkaların efendisi
Yeterince büyük bir okyanus bulsan, suda yüzerdi.
Halkaları uçtan uca yaklaşık 280.000 kilometre, ama çoğu yerde kalınlıkları 10 metreyi geçmiyor. Toz zerresinden ev büyüklüğüne kadar milyarlarca buz parçası sessizce dönüyor. Kalıcı da değiller: halkalar yavaş yavaş gezegenin üzerine yağıyor.
Cassini bu halkaların arasında 13 yıl dolaştı.
15 Eylül 2017'de yakıtı biten sonda, uydulara bulaşmasın diye kendini Satürn'ün atmosferine bıraktı. Son saniyesine kadar veri gönderdi.
04Işık hızında
Her kart, ışığın Dünya'dan oraya ne kadar sürede gittiğini gösteriyor. Alttaki cetvel logaritmik: her çentik on kat daha uzak.
1,28ışık-saniyesi
Apollo astronotları bu yolu üç günde aldı.
8,3ışık-dakikası
Şu an gördüğün Güneş, sekiz dakika önceki Güneş.
≈ 80ışık-dakikası
Cassini oraya yaklaşık yedi yılda vardı.
≈ 1ışık-günü
İnsan yapımı en uzak cisim. 1977'den beri yolda.
4,24ışık-yılı
En yakın yıldız. Voyager hızıyla yaklaşık 75.000 yıl.
26.670ışık-yılı
Gittiğimiz yer. Galaksimizin karanlık kalbi.
2,5milyon ışık-yılı
Çıplak gözle görülebilen en uzak cisimlerden biri.
46,5milyar ışık-yılı
Evren 13,8 milyar yaşında, ama genişlediği için ufkumuz çok daha uzakta.
05Evimizin haritası
Yüz milyarlarca güneşten bir girdap.
Güneş, galaksinin merkezi etrafında saatte yaklaşık 828.000 kilometreyle dönüyor. Yine de tek bir turu 230 milyon yıl sürüyor. Bir önceki turu bitirdiğinde Dünya'da ilk dinozorlar yeni ortaya çıkıyordu.
Spiral kolların ortasında her şeyin etrafında döndüğü karanlık bir kalp var.
Yıldızlar merkezdeki görünmez bir kütlenin etrafında saatte milyonlarca kilometreyle dönüyor. Bu yörüngeleri ölçen Reinhard Genzel ve Andrea Ghez, 2020 Nobel Fizik Ödülü'nü aldı.
06Galaksinin kalbi
4,3 milyon Güneş kütlesi, tek bir noktada.
Burada bir saat, Dünya'daki bir saate göre yaklaşık yüzde 5 daha yavaş işler. Kütleçekimi yalnızca uzayı değil, zamanı da büker.
Bundan içeride hiçbir şey dairesel yörüngede kalamaz. Diskin parlak iç kenarı tam burası; gaz bu çizgiyi geçince içeri doğru spiral çizer.
Işık burada kara deliğin çevresinde daire çizer. Başını yana çevirsen, kuramsal olarak kendi enseni görürsün.
Bu büyüklükte bir kara delikte ufku geçerken hiçbir şey hissetmezsin. Uzaktan izleyen biri ise seni burada donmuş, giderek kızaran bir siluet olarak görür. Sonsuza dek.
2022'de Event Horizon Telescope, gezegen boyutunda sanal bir teleskopla Sgr A*'nın ilk görüntüsünü yayımladı. Burada gördüğün disk ise ekranında, ışığın bükülen yolları tek tek hesaplanarak çiziliyor.
07Dönüş
Kemiklerindeki kalsiyum ve kanındaki demir, çoktan ölmüş yıldızların içinde dövüldü.
Evren, kendine senin gözlerinle bakıyor.
Gezegen dokuları: Solar System Scope (CC BY 4.0). Veriler: NASA, ESA, GRAVITY İşbirliği, Event Horizon Telescope. Kara delik, Schwarzschild metriğindeki foton yörüngeleri tarayıcında her karede yeniden integre edilerek çiziliyor.